Skip to main content

Bergara aldeko hiztegia

artésne, artesnía. (c). Izena. ardi-ésne. Ardiaren esnea. · Leche de oveja. Artesnia ezta pagatzen balio dabena./ Erosizu artesnia gatzatua eitteko.
artétsu, artetsúa. (b). Adjektiboa. Trebea, abila. · Hábil, mañoso, -a. Tomas artetsua da sega-pikatzen. Esku-lanetan, bereziki.. content_copy eskutsu, artista.
arte-txára, arte-txaría. (c). Izena. arta-txara. Jaral de encinas, carrascal.
artez-artez. Adberbioa. Eibar. Lau-lau. Beizuko Zabaletik aurrera, artez-artez, edo lau-lau Elgetara. (AAG Eibes).”
ártian. 1.ártian. (a). Posposizioa. Artean. · Entre. Bixon artian jangou./ Kotxe artian ibilli biar izaten die karreristak. Arteko, artetik, artera, arteraiño, etab. . 2.ártian. (a). Juntagailua. Artean, hala ere. · Todavía, aun así. Amabost eguneko jaixak dauzka ta artian be kejau eitten da. Artian edo artian be..
artíkulu fedézko, artíkulu fedezkúa. (d). Izena. Artículo de fe.
artílle
artílle, artillía. (b). Izena. ardiille. Ardiaren ilea. · Lana. Esamoldeak: artillezko, artilezkua. (b). Izenlaguna. Ardi ilez eginikoa. Nun ikusi neban nik aura? Zerien, Elgetako perixan, da artillezko elastiko zurixakin aura, amak ei utsala-ta. Len Elusun etxe danetan, danien e, danak ori e, jertse ori. Felipe.” Artillezko galtzak esaten da, baldin eta artile gutxi findutakoz eginak badira. Ostera, lanazko jertsia gehiago artillezko baino, dendan erositakoa denean..
artíol, artíola. (d). Izena. Ardiak jeizterakoan geldi egon zitezen erabiltzen zen tresna. Artiola ardi jaistekuai; artiola izena. Ardi-jaixtekua, oiñ ezta egongo. Hil.”
artírin
artírin, artiríña. (c). Izena. Harina de maíz. Emoixezu oilluei artirin puxkat.
artísta. 1.artista, artistía. (b). Izena. adierazkorra Zelebrea, bitxoa, arraina. · Pájaro, bicho. Aspaldixan artista ederra eindda ago i. 2.artista, artistía. (b). Adjektiboa. Trebea. content_copy artétsu.
artízar, artizárra. (d). Izena. Venus, lucero del alba. Klem.k aurretiko zaharrek erabiltzen zutela dio.. content_copy goizízar.
árto.
arto
1.arto, artúa. (a). Izena. botanika. Zea mays. Maíz. Esamoldeak: artúa opillákin pagáu. (d). EsapideaEsaera. Norberari egindako kalte bat kalte handiago batez ordaindu, guk jaso dugun adibide bakarrean. Beste testuinguru batzuetan ere erabiliko zen. · Pagar con creces. artúa jo. (c). Aditza. Artoa aletu artaburuak zaku baten sartu eta mazoaz joz; antzina, "artajaikixan". · Desgranar el maíz metiendo las mazorcas en un saco y golpeándolas con un mazo. Mutikotan makiña bat aldiz ibillitakuak ga artua joten. artúa eréitteko mákina, artúa eréitteko mákinia. (c). Izena. Máquina de sembrar maíz. Se compone de unas angarillas y dos tolvas paralelas que están a la distancia de los renglones. artúa aletu. artua garandu, irakurri, urkuldu. Desgranar maíz. artotarako lain be ez. (c). Esapidea. Oso gutxi. · Ni para pipas. Taillerrian enajuan artotarako lain be irabazten. 2.arto, artúa. (c). Izena. Pan de maíz, borona. Artuai etxakok eitten azkarririk. Artuakin bakarrik aura. Don.” Esamoldeak: artua ta esnia janda azittako umiak. (d). Esapidea. Gogorrak, osasuntsuak. Ze uste dok pa, guri irabaztia? Gu artua ta esnia janda azittako umiak gaittuk, e. 3.artó. (c). Artobero, kokolo. · Zafio. Ixildu ari, artó./ Kendu ari ortik, artó. Bokatibo gisa bakarrik. Azentua azkenean. .
arto-gári, arto-garíxa. (d). Izena. Artoa eta garia; labore hauen uztari buruz hitz egiterakoan. · Se cita así a veces al hablar de la cosecha de trigo y maíz, principales cereales en nuestra tierra hasta hace poco. Labore-urte ona eta labore-urte txarra, esan izan zuan, eta arto-garixagaittik uste juat. Artua ta garixa izate zittuan urteko kosetxok. Klem.” ARTO-BABA ere entzun daiteke horrelako esaldietan: Aurten eztou arto-baba asko artuko./ Udazken euritsua, izan leikien txarrena arto-babiandako. Artoa eta baba elkarrekin hartu ohi dira..
arto-zopa, arto-zopak. (d). Artirinezko ogi pusketak esnetan egosita, antzina ohiko jatordua. Gero gabien arto-zopak jateko, artue egosi an da ondo gozue, e. (AA ArrasEus, 174. o.).
artó-árri, artó-árrixa. (d). Izena. Artoa ehotzeko errotarria. Arto-arrixa be sarri pikau biar. Aniz.”
arto-bába, arto-babía. (d). Izena. Arto eta baba uzta. Biak batera erein ohi dira Aurten eztou arto-baba asko artuko./ Udazken euritsua, izan leikien txarrena arto-babiandako.
artóbero
artóbero. 1.artobero, artoberua. "Egin barri daguan arto-urunezko ogixa, epela. Artobero ein barrixa oso gozua da; baiña egunekin asko gogortzen da." (SB Eibetno). 2.artóbero, artóberua. (c). Adjektiboa. Pertsona lasai eta mokolo xamarra. · Persona tranquila y sin fundamento. Semeik zarrena artobero majua da. Esamoldeak: artóbero úsaiñak kendu. (c). Esapidea. Fanfarreriarako gogoak kendu. · Quitar a alguien la fanfarronería. Ik segi ain aozabal da baten batek laster kendukosk artobero usaiñok.”
artoberokeríxa, artoberokerixía. (c). Izena. Artoberoaren ekintza. Zer, artoberokerixan batzuk esango jittuan.
artó-éreitte, artó-éreittia. (c). Izena. La siembra del maíz. Arto-ereitte inguruan jentia juten zan ikezgiñara. JJp.”