Hiztegia: bilaketaren emaitza
Errore mezua
Notice: Undefined index: berba in Drupal\hiztegia\Controller\HiztegiaController->berbaEmaitza() (line 162 of modules/custom/hiztegia/src/Controller/HiztegiaController.php).
Drupal\hiztegia\Controller\HiztegiaController->berbaEmaitza(Object)
call_user_func_array(Array, Array) (Line: 123)
Drupal\Core\EventSubscriber\EarlyRenderingControllerWrapperSubscriber->Drupal\Core\EventSubscriber\{closure}() (Line: 564)
Drupal\Core\Render\Renderer->executeInRenderContext(Object, Object) (Line: 124)
Drupal\Core\EventSubscriber\EarlyRenderingControllerWrapperSubscriber->wrapControllerExecutionInRenderContext(Array, Array) (Line: 97)
Drupal\Core\EventSubscriber\EarlyRenderingControllerWrapperSubscriber->Drupal\Core\EventSubscriber\{closure}() (Line: 158)
Symfony\Component\HttpKernel\HttpKernel->handleRaw(Object, 1) (Line: 80)
Symfony\Component\HttpKernel\HttpKernel->handle(Object, 1, 1) (Line: 58)
Drupal\Core\StackMiddleware\Session->handle(Object, 1, 1) (Line: 48)
Drupal\Core\StackMiddleware\KernelPreHandle->handle(Object, 1, 1) (Line: 191)
Drupal\page_cache\StackMiddleware\PageCache->fetch(Object, 1, 1) (Line: 128)
Drupal\page_cache\StackMiddleware\PageCache->lookup(Object, 1, 1) (Line: 82)
Drupal\page_cache\StackMiddleware\PageCache->handle(Object, 1, 1) (Line: 48)
Drupal\Core\StackMiddleware\ReverseProxyMiddleware->handle(Object, 1, 1) (Line: 51)
Drupal\Core\StackMiddleware\NegotiationMiddleware->handle(Object, 1, 1) (Line: 23)
Stack\StackedHttpKernel->handle(Object, 1, 1) (Line: 708)
Drupal\Core\DrupalKernel->handle(Object) (Line: 19)
Notice: Trying to access array offset on value of type null in Drupal\hiztegia\Controller\HiztegiaController->berbaEmaitza() (line 162 of modules/custom/hiztegia/src/Controller/HiztegiaController.php).
Drupal\hiztegia\Controller\HiztegiaController->berbaEmaitza(Object)
call_user_func_array(Array, Array) (Line: 123)
Drupal\Core\EventSubscriber\EarlyRenderingControllerWrapperSubscriber->Drupal\Core\EventSubscriber\{closure}() (Line: 564)
Drupal\Core\Render\Renderer->executeInRenderContext(Object, Object) (Line: 124)
Drupal\Core\EventSubscriber\EarlyRenderingControllerWrapperSubscriber->wrapControllerExecutionInRenderContext(Array, Array) (Line: 97)
Drupal\Core\EventSubscriber\EarlyRenderingControllerWrapperSubscriber->Drupal\Core\EventSubscriber\{closure}() (Line: 158)
Symfony\Component\HttpKernel\HttpKernel->handleRaw(Object, 1) (Line: 80)
Symfony\Component\HttpKernel\HttpKernel->handle(Object, 1, 1) (Line: 58)
Drupal\Core\StackMiddleware\Session->handle(Object, 1, 1) (Line: 48)
Drupal\Core\StackMiddleware\KernelPreHandle->handle(Object, 1, 1) (Line: 191)
Drupal\page_cache\StackMiddleware\PageCache->fetch(Object, 1, 1) (Line: 128)
Drupal\page_cache\StackMiddleware\PageCache->lookup(Object, 1, 1) (Line: 82)
Drupal\page_cache\StackMiddleware\PageCache->handle(Object, 1, 1) (Line: 48)
Drupal\Core\StackMiddleware\ReverseProxyMiddleware->handle(Object, 1, 1) (Line: 51)
Drupal\Core\StackMiddleware\NegotiationMiddleware->handle(Object, 1, 1) (Line: 23)
Stack\StackedHttpKernel->handle(Object, 1, 1) (Line: 708)
Drupal\Core\DrupalKernel->handle(Object) (Line: 19)
Notice: Trying to access array offset on value of type null in Drupal\hiztegia\Controller\HiztegiaController->berbaEmaitza() (line 169 of modules/custom/hiztegia/src/Controller/HiztegiaController.php).
Drupal\hiztegia\Controller\HiztegiaController->berbaEmaitza(Object)
call_user_func_array(Array, Array) (Line: 123)
Drupal\Core\EventSubscriber\EarlyRenderingControllerWrapperSubscriber->Drupal\Core\EventSubscriber\{closure}() (Line: 564)
Drupal\Core\Render\Renderer->executeInRenderContext(Object, Object) (Line: 124)
Drupal\Core\EventSubscriber\EarlyRenderingControllerWrapperSubscriber->wrapControllerExecutionInRenderContext(Array, Array) (Line: 97)
Drupal\Core\EventSubscriber\EarlyRenderingControllerWrapperSubscriber->Drupal\Core\EventSubscriber\{closure}() (Line: 158)
Symfony\Component\HttpKernel\HttpKernel->handleRaw(Object, 1) (Line: 80)
Symfony\Component\HttpKernel\HttpKernel->handle(Object, 1, 1) (Line: 58)
Drupal\Core\StackMiddleware\Session->handle(Object, 1, 1) (Line: 48)
Drupal\Core\StackMiddleware\KernelPreHandle->handle(Object, 1, 1) (Line: 191)
Drupal\page_cache\StackMiddleware\PageCache->fetch(Object, 1, 1) (Line: 128)
Drupal\page_cache\StackMiddleware\PageCache->lookup(Object, 1, 1) (Line: 82)
Drupal\page_cache\StackMiddleware\PageCache->handle(Object, 1, 1) (Line: 48)
Drupal\Core\StackMiddleware\ReverseProxyMiddleware->handle(Object, 1, 1) (Line: 51)
Drupal\Core\StackMiddleware\NegotiationMiddleware->handle(Object, 1, 1) (Line: 23)
Stack\StackedHttpKernel->handle(Object, 1, 1) (Line: 708)
Drupal\Core\DrupalKernel->handle(Object) (Line: 19)
Bilaketa azkarra Bilaketa aurreratua
ári.
1.ari, aríxa.
(a).
Izena.
Hilo.
Esamoldeak:
arízko, arizkúa.
(c).
Izenlaguna.
Liho-hari finezkoa.
“Dana arizkua, batzuk fiñauak, beste batzuk bastotxuauak. Hil./ Arizko kamixa ta izara edarrak ekarri nittuan arriuan. JJp.”
aríxa eiñ.
(b).
du
Aditza.
Hilar.
Lihoz edo artilez egin izan da gure baserrietan.
.
2.ari, aríxa.
(b).
Izena.
Rosca.
“Tornillo onek arixa ziero gastauta dauke./ Tornilluei arixa etaratzeko makinia dauke.”
roska.
Esamoldeak:
aríttik pasáu, Arixan korridu.
(b).
Haria korritu. · Correrse la rosca, pasarse de rosca.
“Tornillo au arittik pasauta dago eta eztago lotzeko modurik.”
Pertsona bat arittik pasauta dagoela esan ohi da apur bat burutik eginda dagoenean. Gizon jatorra da baina arittik pasau samartuta dago.
.
ari-arixan.
Esapidea.
Eibar.
ari-arira.
"Zerbait egiteko zorian. · A punto de, al filo de, justamente.
“Ari arira egon, ill edo bizi.”
3.ari, aríxa.
(b).
Izena.
Egurraren zuntza. · Fibra.
“Egurra lelengo-lelengotikan ezautu ein biar da, arixa daukan ala eztaukan. Egurra lantzeko lelengo-lelengo au arixa onela biar dau. Eta egurra, ze lan in biozun, lelengo-lelengo arixa nola dakan. Juantxo. Erramintak len zian aixkorak pe bai, atxurrak pe bai, egurrakin eindakuak, baiña egurra kalidadezkua billau biar izaten zeben, arixa zeukana. Juantxo.”
Haririk gabeko egurrak ez du gorputzik, eta, beraz, haridunak baino erresistentzia gutxiago dauka, batez ere lana luzetara egin behar badu. Erramintak len zian aixkorak pe bai, atxurrak pe bai, egurrakin eindakuak, baiña egurra kalidadezkua billau biar izaten zeben, arixa zeukana.
.
Esamoldeak:
arira ebagi.
(b).
Aditza.
Hariaren norabidea jarraituta ebaki.
4.ari, aríxa.
(c).
Izena.
Hilo de conversación.
“Arira etorri jatan, da esan ein notsan./ Luak artu nau eta pelikulian arixa galdu dot.”
Esamoldeak:
aríxa émon.
(c).
Esapidea.
Hizketarako bidea eman; baita, amodiorako bidea edo esperantzak eman. "Estas situaciones se daban por culpa de la chica que hablaba o se callaba según le convenía o le apetecía en el momento:
“Emakumiak danei arixa emon biar da..." (Aran Gatz). ”
5.ari.
1.ari, aríxa.
(a).
Izena.
Hilo.
Esamoldeak:
arízko, arizkúa.
(c).
Izenlaguna.
Liho-hari finezkoa.
“Dana arizkua, batzuk fiñauak, beste batzuk bastotxuauak. Hil./ Arizko kamixa ta izara edarrak ekarri nittuan arriuan. JJp.”
aríxa eiñ.
(b).
du
Aditza.
Hilar.
Lihoz edo artilez egin izan da gure baserrietan.
.
2.ari, aríxa.
(b).
Izena.
Rosca.
“Tornillo onek arixa ziero gastauta dauke./ Tornilluei arixa etaratzeko makinia dauke.”
roska.
Esamoldeak:
aríttik pasáu, Arixan korridu.
(b).
Haria korritu. · Correrse la rosca, pasarse de rosca.
“Tornillo au arittik pasauta dago eta eztago lotzeko modurik.”
Pertsona bat arittik pasauta dagoela esan ohi da apur bat burutik eginda dagoenean. Gizon jatorra da baina arittik pasau samartuta dago.
.
ari-arixan.
Esapidea.
Eibar.
ari-arira.
"Zerbait egiteko zorian. · A punto de, al filo de, justamente.
“Ari arira egon, ill edo bizi.”
3.ari, aríxa.
(b).
Izena.
Egurraren zuntza. · Fibra.
“Egurra lelengo-lelengotikan ezautu ein biar da, arixa daukan ala eztaukan. Egurra lantzeko lelengo-lelengo au arixa onela biar dau. Eta egurra, ze lan in biozun, lelengo-lelengo arixa nola dakan. Juantxo. Erramintak len zian aixkorak pe bai, atxurrak pe bai, egurrakin eindakuak, baiña egurra kalidadezkua billau biar izaten zeben, arixa zeukana. Juantxo.”
Haririk gabeko egurrak ez du gorputzik, eta, beraz, haridunak baino erresistentzia gutxiago dauka, batez ere lana luzetara egin behar badu. Erramintak len zian aixkorak pe bai, atxurrak pe bai, egurrakin eindakuak, baiña egurra kalidadezkua billau biar izaten zeben, arixa zeukana.
.
Esamoldeak:
arira ebagi.
(b).
Aditza.
Hariaren norabidea jarraituta ebaki.
4.ari, aríxa.
(c).
Izena.
Hilo de conversación.
“Arira etorri jatan, da esan ein notsan./ Luak artu nau eta pelikulian arixa galdu dot.”
Esamoldeak:
aríxa émon.
(c).
Esapidea.
Hizketarako bidea eman; baita, amodiorako bidea edo esperantzak eman. "Estas situaciones se daban por culpa de la chica que hablaba o se callaba según le convenía o le apetecía en el momento:
“Emakumiak danei arixa emon biar da..." (Aran Gatz). ”
5.ari.
áre, aría.
(c).
Izena.
Goldatuak apurtzeko eta abar erabiltzen zen laborantza tresna. · Apero de labranza. Grada de veinte dientes o púas dispuestas en cuatro maderos longitudinales.
“Goldatua iru ero lau aldiz ariakin pasau ta lurra prest gelditzen zan edozer ereitteko.”
artáre.
Esamoldeak:
aria pasau.
(b).
Aretu.
“Iru aldiz aria pasau arren ezta lur ona geratu. ”
arétu.
Goldatuak apurtzeko eta abar erabiltzen zen laborantza tresna. · Apero de labranza. Grada de veinte dientes o púas dispuestas en cuatro maderos longitudinales.
“Goldatua iru ero lau aldiz ariakin pasau ta lurra prest gelditzen zan edozer ereitteko.”
artáre.
Esamoldeak:
aria pasau.
(b).
Aretu.
“Iru aldiz aria pasau arren ezta lur ona geratu. ”
arétu.
aríapeko.
1.aríapeko, aríapekua.
(d).
Izena.
Eibar.
Erreka-azpian sortzen den iturria, putzuak agortuz egiten den arrantza oztopatzen duena.
“Agortzen ekinda laga eiñ biar izan genduan, ariapeko aundixa agertu jakulako. (Etxba Eib).”
2.aríapeko, aríapekua.
(d).
Izena.
Eibar.
Azpijokoa; merezi ez duenari mesedea egin, merezi duenaren kaltetan.
“Udaletxian libre geldittu dan plazia zelan emon jetsek orri eta ez Benittori, onek dakixan guztiakin? Epa! emen ariapekua egon dok!”
1.aríapeko, aríapekua.
(d).
Izena.
Eibar.
Erreka-azpian sortzen den iturria, putzuak agortuz egiten den arrantza oztopatzen duena.
“Agortzen ekinda laga eiñ biar izan genduan, ariapeko aundixa agertu jakulako. (Etxba Eib).”
2.aríapeko, aríapekua.
(d).
Izena.
Eibar.
Azpijokoa; merezi ez duenari mesedea egin, merezi duenaren kaltetan.
“Udaletxian libre geldittu dan plazia zelan emon jetsek orri eta ez Benittori, onek dakixan guztiakin? Epa! emen ariapekua egon dok!”
ariapotzu, ariapotzua.
"Pozo lleno de tierra corrida con la lluvia." (SB Eibetno).
"Pozo lleno de tierra corrida con la lluvia." (SB Eibetno).
aríatza, aríatzia.
(c).
Izena.
Eibar.
Hareatza. · "Arenal, playa.
“Debako ariatzan, itxasora begira etxe txiki bat, zer amets ederra zartzarorako!”
Eibar.
Hareatza. · "Arenal, playa.
“Debako ariatzan, itxasora begira etxe txiki bat, zer amets ederra zartzarorako!”
arílddu.
(d).
du
Aditza.
Harilkatu. Matazak askatu eta hari-pelotak egin. · Ovillar, devanar las madejas de lino.
“Da gero, arilddu esaten jakon, da matazak ein, dda gero tejerua or zeuen, Osintxun eitte zan euna, Tejerokúan. Aniz.”
Harilkatu. Matazak askatu eta hari-pelotak egin. · Ovillar, devanar las madejas de lino.
“Da gero, arilddu esaten jakon, da matazak ein, dda gero tejerua or zeuen, Osintxun eitte zan euna, Tejerokúan. Aniz.”
arilkari, arilkarixa.
(d).
Izena.
arilkai, ailkai.
Harilkaria. Linu-matazak askatu eta pelotak egiteko tresna. · Devanadera, ovilladora.
“Arilkaixa; au emen sartu ta ipintzen zien; matazia or sartuta; eta onek pelotia eitteko-ero sartuta ipini, amen zela daukan kajia-ero ankan. Juana./ Eta gero devanadera, arilkaixa. Josu.”
Zurezkoak izaten ziren; lau hanka eta erdian ardatz bat, matazak han jarri eta hari-izpiari tira eginez, bueltaka-bueltaka pelota osatuz joaten zen. Lan aspergarria benetan, matazak sarritan korapilatuta egoten zirelako. Hari-pelotak (harilak) harilkariak berak azpian zeukan kajatxo batean uzten ziren. Zera irakurtzen diogu Barandiarani: «Batzuetan (Anbotoko Dama) ardatzean bere leize aurrean, bestietan labesu egiten, arilketan aari bat arilkaritzat duala.» Eta Alustizari asmakizun hau: «Lau dontzella egun guzian elkarren atzetik, eta elkar ez arrapatzen, zer ote da? Arilkaria.»
.
arilkai, ailkai.
Harilkaria. Linu-matazak askatu eta pelotak egiteko tresna. · Devanadera, ovilladora.
“Arilkaixa; au emen sartu ta ipintzen zien; matazia or sartuta; eta onek pelotia eitteko-ero sartuta ipini, amen zela daukan kajia-ero ankan. Juana./ Eta gero devanadera, arilkaixa. Josu.”
Zurezkoak izaten ziren; lau hanka eta erdian ardatz bat, matazak han jarri eta hari-izpiari tira eginez, bueltaka-bueltaka pelota osatuz joaten zen. Lan aspergarria benetan, matazak sarritan korapilatuta egoten zirelako. Hari-pelotak (harilak) harilkariak berak azpian zeukan kajatxo batean uzten ziren. Zera irakurtzen diogu Barandiarani: «Batzuetan (Anbotoko Dama) ardatzean bere leize aurrean, bestietan labesu egiten, arilketan aari bat arilkaritzat duala.» Eta Alustizari asmakizun hau: «Lau dontzella egun guzian elkarren atzetik, eta elkar ez arrapatzen, zer ote da? Arilkaria.»
.
arilketa, arilketia.
(d).
Izena.
ailketa.
Matazak askatu eta hari-pelotak egitea, hariltzea. · Acción de ovillar, devanando las madejas de hilo.
““Goruetia olgetia, ailketia neketia”, olako gauzak, eseerak, eseerak olakotxiak. —Ze zan, lan astuna? —Ba izengo zan eztait nik, erosoik baeuan ba ezer..., dana zan neketia, lan guztiak: laixia, lurretia, jesus, makiña bat bizkarka... barrenetik guenea lur-banastia jasotzen, lur banastia artu bizkarrien da... Juana.”
Beste aldaera batzuek goruetia, zerratia edo laixetia diote trangetia-ren ordez. Edozein lan jolasa zela, alegia, harilketaren ondoan. Lan gogorra, nonbait.
.
ailketa.
Matazak askatu eta hari-pelotak egitea, hariltzea. · Acción de ovillar, devanando las madejas de hilo.
““Goruetia olgetia, ailketia neketia”, olako gauzak, eseerak, eseerak olakotxiak. —Ze zan, lan astuna? —Ba izengo zan eztait nik, erosoik baeuan ba ezer..., dana zan neketia, lan guztiak: laixia, lurretia, jesus, makiña bat bizkarka... barrenetik guenea lur-banastia jasotzen, lur banastia artu bizkarrien da... Juana.”
Beste aldaera batzuek goruetia, zerratia edo laixetia diote trangetia-ren ordez. Edozein lan jolasa zela, alegia, harilketaren ondoan. Lan gogorra, nonbait.
.
arill, arilla.
(d).
Izena.
Matazan garbitutako hariaz eginiko hari-pelota. · Ovillo.
“Gero arilla eiñ. JJp.”
ari-pelota.
Esamoldeak:
arillian batu.
(d).
Aditza.
Matazako hariaz pelota osatu. · Ovillar.
“Danak arillian batzen zien etxien, ba onenbeste arill, onenbeste arill eruen zakutan, ta eun kanako eun-piezia, fiña klase bat, ta bastotxua bestia. Hil.”
Matazan garbitutako hariaz eginiko hari-pelota. · Ovillo.
“Gero arilla eiñ. JJp.”
ari-pelota.
Esamoldeak:
arillian batu.
(d).
Aditza.
Matazako hariaz pelota osatu. · Ovillar.
“Danak arillian batzen zien etxien, ba onenbeste arill, onenbeste arill eruen zakutan, ta eun kanako eun-piezia, fiña klase bat, ta bastotxua bestia. Hil.”
