Skip to main content

Hiztegia: bilaketaren emaitza

Errore mezua

Bilaketa azkarra Bilaketa aurreratua

argittáko, argittakúa. (b). Izena. Argitarakoa. Meza-denboran batzen den limosna. · Colecta que se recoge durante la misa. Eztot bota argittakoik, eneukan ezer eta. Esaerak: Zein santun argittarako bia dok ori?. (d). Esaera. Para qué demonios quieres eso? Esamoldeak: argittakúa bota. (b). du Aditza. Bandejara dirua bota. Autsi, artuizu dirua argittakua botatzeko. argittakúa batu. (b). du Aditza. Mezatan bandeja pasatu. Aurten geuri tokatzen jaku argittakua batzia. argitta(kota)ráko lain bez izan. Esapidea. Diru kopuru bati oso gutxi dela irizten diogunean esan ohi den esapidea. · Locución que se usa cuando cierta cantidad de dinero se nos antoja poquísimo. Literalmente, ni para limosna de iglesia. Beno ama, emoidazu paga geixao, onekin eztaukat argittarako lain be ta./ Hotelian serbitzen ibili nitzanian enajonan argittakotarako lain be irabazten.
argittásun. 1.argittasun, argittasúna. (a). Izena. Claridad. Zabaldu bentania argittasuna sartu deiñ. 2.argittasun, argittasúna. (b). Izena. Explicación, información. Multia zerena dan preguntau jet, baiña eztoste argittasunik emon.
argíttu. 1.argittu. (a). du Aditza. Eguna zabaldu. · Aclarar el día. Neguan oso berandu argitzen dau eguna. 2.argittu. (a). da du Aditza. Aclarar, aclararse. Udan illia argittu eitte jako./ Ezta sekula argittu zein izan zan lapurra. 3.argittu. (c). du Aditza. Bizitu. · Espabilar, alegrar. Eran daigun pattar kopa bat barrua argitzeko./ Wiskixak asko argitzen dau mazedonia. 4.argittu. (c). du Aditza. Argi egin. · Alumbrar. Artu farola ta argittu baztar ortan. Testuinguru honetan argi eiñ erabiltzen da gehienetan. .
argitxákur, argitxákurrak. (d). Izena. Fuego fatuo. content_copy sutxákur.
árgi. 1.argi, argíxa. (a). Izena. Luz. Esamoldeak: argiz. (d). Izena. A la luz del día. argixa sartu. (c). du Aditza. Argia, instalazio elektrikoa jarri. Gerra aurretxuan sartu zan argixa basarri askotan. argixa bota. (d). du Aditza. Argia piztu. Hona hemen gure txikitako pasadizo bat, betiko gogoan geratu zitzaiguna: Andramaixetan bazetorren gabaz Elgetatik baserrirutz Sagastitxo zarra, atxur dezentiakin, da sasi artera jausi zan. Orduan diarka asi zan: “Maria! bota argixa!”. Oso adinekoek bakarrik.. árgi égon. (a). da Aditza. Eguna zabalduta egon. Gaur, goizeko bostetarako argi zeuan.
árgi eiñ
árgi eiñ. (a). du Aditza. Alumbrar. Argi eidazu linterniakin./ Bonbilla onek eztau argirik eitten. 2.argi, argíxa. (a). Adjektiboa. Azkarra. · Inteligente, espabilado, -a. Oso seme-alaba argixak dauzkazu. 3.árgi!. (b). Interjekzioa. Erne, kontuz. · Atento. Mutillak, argi! Nik iru kontautakuan asiko da karreria. Esaerak: Ezer eztauan lekuan eskuak garbi, dagon lekuan begixak argi. (d). Esaera. Esamoldeak: erbixa beziñ argi. Esapidea. Oso argi, zoli. Gu Antiguan jarritta eote giñan, da serenua erbixa bezela, argi, etortze zan. (Lar Antz).” argi-argi. (c). Esapidea. Erdi mozkortuta. Gaberako erdi txilibrizkauta, árgi ibílli. (b). Esapidea. Arretaz ibili. · Andar con cuidado. Argi ibili mendixan, izotza ein ddau ta./ Italiara bazoiazte argi ibili lapurrekin. Elkarrizketan erantzun gisa ere erabili ohi da, besteari arrazoi emanez bezala. —Baietz aurten Zarrabeitiak irabazi. —Ba... argi ibilli. (Bigarren erabilera honen antza du, guztiz berdina ez bada ere). . árgi égon. (b). Esapidea. Erne egon. Zuen txakurra ni jaikitzen naizenerako argi egoten da. content_copy zoli egon, erne egon. 4.argi, argíxa. (a). Adjektiboa. Claro, -a, tratándose sobre todo del color. Jertse argi bat zaroian. Esamoldeak: argi eta garbi. (b). Esapidea. Clarísimo. Argi eta garbi esan notsan. argi egon. (a). Esapidea. Bistan egon, nabarmena izan. · Estar claro. Argi dago gizurretan dabillena./ Argi zeuan ze nai zeban. 5.argi, argíxa. (c). Adjektiboa. Paraje ageri eta eguzki-begiez esaten da. · Dícese de los parajes soleados. Elusuko Norde-auzua paraje argixa da izan, aldapatsua izatia eze./ Zuen etxia toki argixauan dago guria baiño. 6.argi, argíxa. (d). Adjektiboa. Janariari gatza, piperra, ozpina, alkohola edo beste edozein bizigarri asko botatzen bazaio prestatzeko orduan, argixa dagola esan ohi da gero. · Dícese de la comida que ha sido aderezada con mucha sal, pimienta, vinagre, alcohol, etc. Mazedonia argi-argixa dago. Zer, Cointreau botillia jausi jatzu ala?/ Ensaladia argi samarra dago, baiña ez jan ezinddakua./ Ara, don Karlos; nik e gauza argixa jateko gogua eukitzen dot. (SM Ezten).
argízai. 1.argízai, argízaixa. (a). Izena. Argizaria. · Cera. Argizaizko figurak saltzen zeuan mutil bat. 2.argízai, argízaixa. (b). Izena. Kolore marroixka duen kandela mehe eta malgua, kiribilduta saltzen dena. · Candelilla, vela delgada, flexible de color marrón claro. Aitta zanan beratziurrena da ta argizaixa piztu. content_copy txirritola.
argízai-négar
argízai-négar, argízai-negárra. (c). Izena. Argizaria urtzerakoan sortzen den tanta. · Gota(s) de cera derretida. Lur guztia argizai-negarrez beteta dago. content_copy kandéla-négar, argízai-tánta.
argízai-tánta, argízai-tántia. (b). Izena. Gota de cera derretida. content_copy kandéla-négar, argízai-négar.
argizaiobi, argizaiobixa. Izena. Antzuola. "Olata mota bat, bi edo hiru olataren tamainokoa." (Lar Antz). content_copy olata.
argízaiol, argízaiola. (c). Izena. Argizaria kiribiltzen den ohola. · Tabla en la que se enrosca la candelilla en la iglesia. Estimaziño aundixa dauke argizaiolak.