Hiztegia: bilaketaren emaitza
Errore mezua
Notice: Undefined index: berba in Drupal\hiztegia\Controller\HiztegiaController->berbaEmaitza() (line 162 of modules/custom/hiztegia/src/Controller/HiztegiaController.php).
Drupal\hiztegia\Controller\HiztegiaController->berbaEmaitza(Object)
call_user_func_array(Array, Array) (Line: 123)
Drupal\Core\EventSubscriber\EarlyRenderingControllerWrapperSubscriber->Drupal\Core\EventSubscriber\{closure}() (Line: 564)
Drupal\Core\Render\Renderer->executeInRenderContext(Object, Object) (Line: 124)
Drupal\Core\EventSubscriber\EarlyRenderingControllerWrapperSubscriber->wrapControllerExecutionInRenderContext(Array, Array) (Line: 97)
Drupal\Core\EventSubscriber\EarlyRenderingControllerWrapperSubscriber->Drupal\Core\EventSubscriber\{closure}() (Line: 158)
Symfony\Component\HttpKernel\HttpKernel->handleRaw(Object, 1) (Line: 80)
Symfony\Component\HttpKernel\HttpKernel->handle(Object, 1, 1) (Line: 58)
Drupal\Core\StackMiddleware\Session->handle(Object, 1, 1) (Line: 48)
Drupal\Core\StackMiddleware\KernelPreHandle->handle(Object, 1, 1) (Line: 191)
Drupal\page_cache\StackMiddleware\PageCache->fetch(Object, 1, 1) (Line: 128)
Drupal\page_cache\StackMiddleware\PageCache->lookup(Object, 1, 1) (Line: 82)
Drupal\page_cache\StackMiddleware\PageCache->handle(Object, 1, 1) (Line: 48)
Drupal\Core\StackMiddleware\ReverseProxyMiddleware->handle(Object, 1, 1) (Line: 51)
Drupal\Core\StackMiddleware\NegotiationMiddleware->handle(Object, 1, 1) (Line: 23)
Stack\StackedHttpKernel->handle(Object, 1, 1) (Line: 708)
Drupal\Core\DrupalKernel->handle(Object) (Line: 19)
Notice: Trying to access array offset on value of type null in Drupal\hiztegia\Controller\HiztegiaController->berbaEmaitza() (line 162 of modules/custom/hiztegia/src/Controller/HiztegiaController.php).
Drupal\hiztegia\Controller\HiztegiaController->berbaEmaitza(Object)
call_user_func_array(Array, Array) (Line: 123)
Drupal\Core\EventSubscriber\EarlyRenderingControllerWrapperSubscriber->Drupal\Core\EventSubscriber\{closure}() (Line: 564)
Drupal\Core\Render\Renderer->executeInRenderContext(Object, Object) (Line: 124)
Drupal\Core\EventSubscriber\EarlyRenderingControllerWrapperSubscriber->wrapControllerExecutionInRenderContext(Array, Array) (Line: 97)
Drupal\Core\EventSubscriber\EarlyRenderingControllerWrapperSubscriber->Drupal\Core\EventSubscriber\{closure}() (Line: 158)
Symfony\Component\HttpKernel\HttpKernel->handleRaw(Object, 1) (Line: 80)
Symfony\Component\HttpKernel\HttpKernel->handle(Object, 1, 1) (Line: 58)
Drupal\Core\StackMiddleware\Session->handle(Object, 1, 1) (Line: 48)
Drupal\Core\StackMiddleware\KernelPreHandle->handle(Object, 1, 1) (Line: 191)
Drupal\page_cache\StackMiddleware\PageCache->fetch(Object, 1, 1) (Line: 128)
Drupal\page_cache\StackMiddleware\PageCache->lookup(Object, 1, 1) (Line: 82)
Drupal\page_cache\StackMiddleware\PageCache->handle(Object, 1, 1) (Line: 48)
Drupal\Core\StackMiddleware\ReverseProxyMiddleware->handle(Object, 1, 1) (Line: 51)
Drupal\Core\StackMiddleware\NegotiationMiddleware->handle(Object, 1, 1) (Line: 23)
Stack\StackedHttpKernel->handle(Object, 1, 1) (Line: 708)
Drupal\Core\DrupalKernel->handle(Object) (Line: 19)
Notice: Trying to access array offset on value of type null in Drupal\hiztegia\Controller\HiztegiaController->berbaEmaitza() (line 169 of modules/custom/hiztegia/src/Controller/HiztegiaController.php).
Drupal\hiztegia\Controller\HiztegiaController->berbaEmaitza(Object)
call_user_func_array(Array, Array) (Line: 123)
Drupal\Core\EventSubscriber\EarlyRenderingControllerWrapperSubscriber->Drupal\Core\EventSubscriber\{closure}() (Line: 564)
Drupal\Core\Render\Renderer->executeInRenderContext(Object, Object) (Line: 124)
Drupal\Core\EventSubscriber\EarlyRenderingControllerWrapperSubscriber->wrapControllerExecutionInRenderContext(Array, Array) (Line: 97)
Drupal\Core\EventSubscriber\EarlyRenderingControllerWrapperSubscriber->Drupal\Core\EventSubscriber\{closure}() (Line: 158)
Symfony\Component\HttpKernel\HttpKernel->handleRaw(Object, 1) (Line: 80)
Symfony\Component\HttpKernel\HttpKernel->handle(Object, 1, 1) (Line: 58)
Drupal\Core\StackMiddleware\Session->handle(Object, 1, 1) (Line: 48)
Drupal\Core\StackMiddleware\KernelPreHandle->handle(Object, 1, 1) (Line: 191)
Drupal\page_cache\StackMiddleware\PageCache->fetch(Object, 1, 1) (Line: 128)
Drupal\page_cache\StackMiddleware\PageCache->lookup(Object, 1, 1) (Line: 82)
Drupal\page_cache\StackMiddleware\PageCache->handle(Object, 1, 1) (Line: 48)
Drupal\Core\StackMiddleware\ReverseProxyMiddleware->handle(Object, 1, 1) (Line: 51)
Drupal\Core\StackMiddleware\NegotiationMiddleware->handle(Object, 1, 1) (Line: 23)
Stack\StackedHttpKernel->handle(Object, 1, 1) (Line: 708)
Drupal\Core\DrupalKernel->handle(Object) (Line: 19)
Bilaketa azkarra Bilaketa aurreratua
béste.
ohar bat
1.béste, béstia.
(a).
Izenordaina.
Bestea. · El otro.
ohar bat
Esamoldeak:
béstia!.
(b).
Interjekzioa.
Bestea! Hala, exajerado!
“—Elgetan metro erdi edur jaok. —Bestia! Ori eztok euk pe sinisten. ”
besteko.
(c).
Juntagailua.
Juntagailu distributiboa. Bateko..., besteko...
“Bateko gaixoik dagola, besteko nekatuta, ezta etxetik urtetzen.”
bestéik ezían.
(b).
A falta de otra cosa.
“Besteik ezian ezta txarra ogi sikua. ”
beste beiñ.
(b).
Adberbioa.
Beste batean. En otra ocasión
“Beste bein be iguala pasau jatan.”
béste báten.
(a).
Adberbioa.
En otra ocasión.
beste beiñ.
2.beste(k).
(d).
Izenordaina.
Inor(k). Inor-en (alguien) erabilera eta esanahi berdina du, baina oso adinekoek bakarrik darabilte. Mugagabeko deklinakera du. · Alguien, alguna otra persona.
“Nik ezer falta baneban enintzan fango bestegana billa, e. Ni San Antonioana. Fran./ Bestek nai eztittuan lanak artzeittu./ Norberak golpeik pez, bestek ein daixela./ Bestei kulpak bota, ori da errezena./ Ederki ibiltzen da besten diruakin./ Makiña bat lan ein biarra dago bestendako. ”
Ezezkoetan ere esana, BESTE INOR zentzuan. Gorde sekretua, ez esan bestei./ Eztauka arek ezer bestendako./ Eztotsat beste(r)i entzun..
Esamoldeak:
béstek éztakotan ibilli.
(c).
Esapidea.
Portaera nabarmena izan. · Tener un comportamiento original, extravagante.
“Mutillak! Bestek eztakotan ibiltzia gustatze jatzue beintzet.”
Etxean sarri entzun izan dugu, errieta doinuan. Beste inork egiten ez dituen gauzak egiten, alegia..
íñok éztakotan ibílli.
3.beste.
(a).
Juntagailua.
Adina, hainbat. Berdintasunezko junt. · Tanto como.
“Nik ik beste baneki.../ Amak zure beste jaten dau.”
NOREN edo NOR(K) beste..
láiñ, áiña, ainbat.
Esamoldeak:
béstian.
(b).
Juntagailua.
Bezain ongi.
“Aura bizi da gu bestian./ Ire bestian neuk pe jokatuko neukek fubolian. ”
besteko.
(b).
Juntagailua.
Adinako, hainbateko, hain ona.
“Orrek pe badaroia guk besteko bizimodua./ Andria bada gizonan bestekua. ”
ohar bat
1.béste, béstia.
(a).
Izenordaina.
Bestea. · El otro.
ohar bat
Esamoldeak:
béstia!.
(b).
Interjekzioa.
Bestea! Hala, exajerado!
“—Elgetan metro erdi edur jaok. —Bestia! Ori eztok euk pe sinisten. ”
besteko.
(c).
Juntagailua.
Juntagailu distributiboa. Bateko..., besteko...
“Bateko gaixoik dagola, besteko nekatuta, ezta etxetik urtetzen.”
bestéik ezían.
(b).
A falta de otra cosa.
“Besteik ezian ezta txarra ogi sikua. ”
beste beiñ.
(b).
Adberbioa.
Beste batean. En otra ocasión
“Beste bein be iguala pasau jatan.”
béste báten.
(a).
Adberbioa.
En otra ocasión.
beste beiñ.
2.beste(k).
(d).
Izenordaina.
Inor(k). Inor-en (alguien) erabilera eta esanahi berdina du, baina oso adinekoek bakarrik darabilte. Mugagabeko deklinakera du. · Alguien, alguna otra persona.
“Nik ezer falta baneban enintzan fango bestegana billa, e. Ni San Antonioana. Fran./ Bestek nai eztittuan lanak artzeittu./ Norberak golpeik pez, bestek ein daixela./ Bestei kulpak bota, ori da errezena./ Ederki ibiltzen da besten diruakin./ Makiña bat lan ein biarra dago bestendako. ”
Ezezkoetan ere esana, BESTE INOR zentzuan. Gorde sekretua, ez esan bestei./ Eztauka arek ezer bestendako./ Eztotsat beste(r)i entzun..
Esamoldeak:
béstek éztakotan ibilli.
(c).
Esapidea.
Portaera nabarmena izan. · Tener un comportamiento original, extravagante.
“Mutillak! Bestek eztakotan ibiltzia gustatze jatzue beintzet.”
Etxean sarri entzun izan dugu, errieta doinuan. Beste inork egiten ez dituen gauzak egiten, alegia..
íñok éztakotan ibílli.
3.beste.
(a).
Juntagailua.
Adina, hainbat. Berdintasunezko junt. · Tanto como.
“Nik ik beste baneki.../ Amak zure beste jaten dau.”
NOREN edo NOR(K) beste..
láiñ, áiña, ainbat.
Esamoldeak:
béstian.
(b).
Juntagailua.
Bezain ongi.
“Aura bizi da gu bestian./ Ire bestian neuk pe jokatuko neukek fubolian. ”
besteko.
(b).
Juntagailua.
Adinako, hainbateko, hain ona.
“Orrek pe badaroia guk besteko bizimodua./ Andria bada gizonan bestekua. ”
fálta.
1.fálta, fáltia.
(a).
Izena.
Falta, carencia.
“Diru faltia dago familixa askotan./ Igarriko dabe zure faltia. ”
ZER(en) falta ia beti. Oso nekez bestela: Beste kotxe bat erosi dau; faltia eukiko zeban da..
ohar bat
Esamoldeak:
fálta eiñ.
(a).
du
Aditza.
Hacer falta, necesitar.
“Ointxe erloju batek falta eitten dost./ Oin gastau, ta falta eitten dabenian eskatu.”
fálta edérra.
(b).
Esapidea.
Buena falta.
“Aparkamentu baten falta ederra dago./ Neuri be kotxiak falta ederra eitten dost pa. ”
2.fálta, fáltia.
(b).
Izena.
noren.
Akatsa, hutsegitea. · Defecto, fallo.
“Neure faltaz geratu giñan ekonomikia jarri barik. ”
NOREN faltaz. Bakoitzak jakitteittu bere faltak..
Esaerak:
Bestien faltak aurreko aldian, guriak bizkarrian.
Esaera.
"Norberaren akatsak ez dira ikusten." (Lar Antz)
Esamoldeak:
faltak etara.
(a).
Esapidea.
Sacar faltas.
“Iñoi faltak etaratzen jardutia gustatze jako.”
fálta eiñ.
(a).
Pelotan, tenisean, etab. txarra egin; futbolean etab. joku-araua hautsi.
“Azkenengo tantuan falta ein zeban saketik./ Defensa orrek falta asko eitten dau.”
3.fálta izan.
(a).
da
du
Aditza.
Faltar, carecer.
“Azukarra falta da ta billa noia./ Zer falta jatzu?/ Zure aittajunai bakarrik falta jakon fraille sartzia.”
Aditz honek ez ditu -tu eta -tzen aspektuak hartzen; -ko, ostera bai: Oinddio be zeoze faltako jako. "Falta izango", ere bai. NOR eta NOR-NORI, batik bat, baina NOR-NORK bezala ere entzuten da: Ezer falta bozu (edo bajatzu) eskatu. Hilarik PALTA darabil. Ogixa ero gauzia ero palta zanian Elusuko Bentara jute ei zien..
1.fálta, fáltia.
(a).
Izena.
Falta, carencia.
“Diru faltia dago familixa askotan./ Igarriko dabe zure faltia. ”
ZER(en) falta ia beti. Oso nekez bestela: Beste kotxe bat erosi dau; faltia eukiko zeban da..
ohar bat
Esamoldeak:
fálta eiñ.
(a).
du
Aditza.
Hacer falta, necesitar.
“Ointxe erloju batek falta eitten dost./ Oin gastau, ta falta eitten dabenian eskatu.”
fálta edérra.
(b).
Esapidea.
Buena falta.
“Aparkamentu baten falta ederra dago./ Neuri be kotxiak falta ederra eitten dost pa. ”
2.fálta, fáltia.
(b).
Izena.
noren.
Akatsa, hutsegitea. · Defecto, fallo.
“Neure faltaz geratu giñan ekonomikia jarri barik. ”
NOREN faltaz. Bakoitzak jakitteittu bere faltak..
Esaerak:
Bestien faltak aurreko aldian, guriak bizkarrian.
Esaera.
"Norberaren akatsak ez dira ikusten." (Lar Antz)
Esamoldeak:
faltak etara.
(a).
Esapidea.
Sacar faltas.
“Iñoi faltak etaratzen jardutia gustatze jako.”
fálta eiñ.
(a).
Pelotan, tenisean, etab. txarra egin; futbolean etab. joku-araua hautsi.
“Azkenengo tantuan falta ein zeban saketik./ Defensa orrek falta asko eitten dau.”
3.fálta izan.
(a).
da
du
Aditza.
Faltar, carecer.
“Azukarra falta da ta billa noia./ Zer falta jatzu?/ Zure aittajunai bakarrik falta jakon fraille sartzia.”
Aditz honek ez ditu -tu eta -tzen aspektuak hartzen; -ko, ostera bai: Oinddio be zeoze faltako jako. "Falta izango", ere bai. NOR eta NOR-NORI, batik bat, baina NOR-NORK bezala ere entzuten da: Ezer falta bozu (edo bajatzu) eskatu. Hilarik PALTA darabil. Ogixa ero gauzia ero palta zanian Elusuko Bentara jute ei zien..
on, óna.
(a).
Adjektiboa.
Bueno, -a.
Esaerak:
On billa, on billa, bonbilla.
(c).
Esaera.
On-onaren bila ibiltzeak ezer gabe gelditzea dakarrela. · Refrán que indica que en la búsqueda ansiosa de lo mejor puede ocurrir que nos quedemos sin lo normal.
Ezkontzari buruz, batik bat. Bonbilla hitzak badirudi garrafoia edo botila handia esan nahi duela.
.
Esamoldeak:
onían.
(b).
Adberbioa.
onez-onian.
A buenas.
“Onian ona da, baiña txarrian./ Onian artu ezkero ogi puxketian modukua da baiña bestela zittal utsa.”
ONÍAN edo ONEZ-ONIAN konpondu, artu, berba eiñ... Ia onez-onian konpontzen daben erentzian asuntua./ Onez-onian berba eixozu bai, ta ikusikozu zela naiko daben
.
gogorrían, txarrían.
onenian egon.
Esapidea.
Estar en el mejor momento.
“Onenian zeuanian erretirau zan. ”
on biarrez.
on eiñ.
(b).
dio
Aditza.
On egin. · Aprovechar, hacer bien la comida.
“Zuri danak on eitten dotsu, neri berriz urak pe biotzerria.”
on eiñ daizu(e)la.
Esapidea.
on eiñ.
Que aproveche. ·
“”
ON EI.
onak.
(c).
Adberbioa.
Gutxienez.
“Iru ordu onak dare Muruako deposittotik Gorbea puntara.”
ónenak emonda egon.
(c).
Esapidea.
Gauza edo pertsona batek sasoirik onena pasatua izan.
“Praka orrek pe onenak emunda jarek./ I be onenak emundakua aiz. ”
onenera jota be.
(c).
Esapidea.
onenian be.
En el mejor de los casos.
“Orrekin, onenera be, eztozue parraik eingo./ Aurten onenera jota be eztou iezko erdirik irabaziko.”
ónenian pasáutakua.
(c).
Esapidea.
Adin onena pasatua duena.
“Aitta re, onenian pasautakua beintzet ordurako re ta. JJp.”
onik eiñ ez.
(c).
Kalte egin.
“Euzkixa larregi artziak ez dotsa onik eiñ.”
onéra etorri.
(c).
Esapidea.
Recuperar la normalidad personal después de un mareo, momento de nerviosismo, etc.
“Ondoeza eiñ da orduerdixan etzan bere onera etorri./ Alabia atian sartzen ikusi neban arte enintzan nere onera etorri.”
NERE, BERE, ZURE... ONERA ETORRI..
oneratu.
oneráko.
(c).
Mesederako. Para bien de.
“Oiñ errezau daigun protestantien onerako./ Ikasteittuzunak zeure onerako izango die. ”
onétik.
(b).
De (lo) bueno.
“Asko eztau jaten, baiña beti onetik./ Onetik bakarrik dago gure dendan./ Etxe aretan danetik eta onetik dago.”
onétik etára.
(c).
Esapidea.
Pazientzia galdu eragin.
“Onek umiok nere onetik etaratzen najuek.”
NERE, BERE, ZURE... ONETIK
.
onétik úrtenda.
(c).
Esapidea.
Kontrolatu ezinda.
“Egun orretan nere onetik urtenda nenguan. ”
onían egon ez.
(c).
Esapidea.
Lasai, kezkarik gabe egon ez.
“Orduak aurrera ta etzala agiri ikusitta enenguan nere onian. Nere, bere, zure...”
Ezezko esaldietan beti. NERE, BERE, ZURE....
béstien ona eziñ ikusi.
(c).
Esapidea.
Besteen zoriona edo ongizatea ikustean gizatxartuta, bekaizti geratu.
“Anaiak diruak ein zittuan dendiakin da arrezkero ezotsan arpegira begiratzen. Bestien ona eziñ ikusi.”
Bueno, -a.
Esaerak:
On billa, on billa, bonbilla.
(c).
Esaera.
On-onaren bila ibiltzeak ezer gabe gelditzea dakarrela. · Refrán que indica que en la búsqueda ansiosa de lo mejor puede ocurrir que nos quedemos sin lo normal.
Ezkontzari buruz, batik bat. Bonbilla hitzak badirudi garrafoia edo botila handia esan nahi duela.
.
Esamoldeak:
onían.
(b).
Adberbioa.
onez-onian.
A buenas.
“Onian ona da, baiña txarrian./ Onian artu ezkero ogi puxketian modukua da baiña bestela zittal utsa.”
ONÍAN edo ONEZ-ONIAN konpondu, artu, berba eiñ... Ia onez-onian konpontzen daben erentzian asuntua./ Onez-onian berba eixozu bai, ta ikusikozu zela naiko daben
.
gogorrían, txarrían.
onenian egon.
Esapidea.
Estar en el mejor momento.
“Onenian zeuanian erretirau zan. ”
on biarrez.
on eiñ.
(b).
dio
Aditza.
On egin. · Aprovechar, hacer bien la comida.
“Zuri danak on eitten dotsu, neri berriz urak pe biotzerria.”
on eiñ daizu(e)la.
Esapidea.
on eiñ.
Que aproveche. ·
“”
ON EI.
onak.
(c).
Adberbioa.
Gutxienez.
“Iru ordu onak dare Muruako deposittotik Gorbea puntara.”
ónenak emonda egon.
(c).
Esapidea.
Gauza edo pertsona batek sasoirik onena pasatua izan.
“Praka orrek pe onenak emunda jarek./ I be onenak emundakua aiz. ”
onenera jota be.
(c).
Esapidea.
onenian be.
En el mejor de los casos.
“Orrekin, onenera be, eztozue parraik eingo./ Aurten onenera jota be eztou iezko erdirik irabaziko.”
ónenian pasáutakua.
(c).
Esapidea.
Adin onena pasatua duena.
“Aitta re, onenian pasautakua beintzet ordurako re ta. JJp.”
onik eiñ ez.
(c).
Kalte egin.
“Euzkixa larregi artziak ez dotsa onik eiñ.”
onéra etorri.
(c).
Esapidea.
Recuperar la normalidad personal después de un mareo, momento de nerviosismo, etc.
“Ondoeza eiñ da orduerdixan etzan bere onera etorri./ Alabia atian sartzen ikusi neban arte enintzan nere onera etorri.”
NERE, BERE, ZURE... ONERA ETORRI..
oneratu.
oneráko.
(c).
Mesederako. Para bien de.
“Oiñ errezau daigun protestantien onerako./ Ikasteittuzunak zeure onerako izango die. ”
onétik.
(b).
De (lo) bueno.
“Asko eztau jaten, baiña beti onetik./ Onetik bakarrik dago gure dendan./ Etxe aretan danetik eta onetik dago.”
onétik etára.
(c).
Esapidea.
Pazientzia galdu eragin.
“Onek umiok nere onetik etaratzen najuek.”
NERE, BERE, ZURE... ONETIK
.
onétik úrtenda.
(c).
Esapidea.
Kontrolatu ezinda.
“Egun orretan nere onetik urtenda nenguan. ”
onían egon ez.
(c).
Esapidea.
Lasai, kezkarik gabe egon ez.
“Orduak aurrera ta etzala agiri ikusitta enenguan nere onian. Nere, bere, zure...”
Ezezko esaldietan beti. NERE, BERE, ZURE....
béstien ona eziñ ikusi.
(c).
Esapidea.
Besteen zoriona edo ongizatea ikustean gizatxartuta, bekaizti geratu.
“Anaiak diruak ein zittuan dendiakin da arrezkero ezotsan arpegira begiratzen. Bestien ona eziñ ikusi.”
béso.
1.beso, besúa.
(a).
Izena.
Brazo.
Esamoldeak:
besó-kerten, besó-kertenak.
(b).
Beso mardulak.
“Orrek jauzkak beso-kertenak! .”
besuak urten, sartu.
(c).
Padecer una luxación.
Besuak urten egiten duenean SARTU egin behar izaten da.
.
2.beso, besúa.
(d).
Izena.
Oihalgintzan, anezka alde batetik bestera ibil dadin bultzadak ematen dion ehundegiaren pieza.
“Oni palua gaztiak; zarrak besua; formia beso bat ola, ta beso au zan ual baten bidez anezkiai bultza eitten otsana. Josu.”
pálo.
3.beso, besua.
(c).
Izena.
Etxeen egituran, frontalak eutsi behar duen karga eusten laguntzeko frontalaren eta postearen artean jartzen den egurra.
“- Besuak die eusten dauzenak. Dia bi, bi behintzat badie. Batzuk eusten dauzenak eta beste batzuk txarrantxa moduan eusten dauenak, eskuadria mantenitten dauenak.”
1.beso, besúa.
(a).
Izena.
Brazo.
Esamoldeak:
besó-kerten, besó-kertenak.
(b).
Beso mardulak.
“Orrek jauzkak beso-kertenak! .”
besuak urten, sartu.
(c).
Padecer una luxación.
Besuak urten egiten duenean SARTU egin behar izaten da.
.
2.beso, besúa.
(d).
Izena.
Oihalgintzan, anezka alde batetik bestera ibil dadin bultzadak ematen dion ehundegiaren pieza.
“Oni palua gaztiak; zarrak besua; formia beso bat ola, ta beso au zan ual baten bidez anezkiai bultza eitten otsana. Josu.”
pálo.
3.beso, besua.
(c).
Izena.
Etxeen egituran, frontalak eutsi behar duen karga eusten laguntzeko frontalaren eta postearen artean jartzen den egurra.
“- Besuak die eusten dauzenak. Dia bi, bi behintzat badie. Batzuk eusten dauzenak eta beste batzuk txarrantxa moduan eusten dauenak, eskuadria mantenitten dauenak.”
béta, bétia.
(c).
Izena.
Zurak, harriak, haragiak... izaten duen tolesdura bakoitza. · Veta.
“Ikusi zela ikusten dien arri-betak arkaitz orretan./ Zelako beta polittak dauzkan keixa-egurrak. ”
Esamoldeak:
bétara ebági.
(c).
Era normalean (enborrari perpendikular begiratuz) ebaki.
Haragia ere betara eta kontrara edo kontrabeta ebaki daiteke..
erara ebagi.
kontrabéta ebagi, kóntrara ebági.
Zurak, harriak, haragiak... izaten duen tolesdura bakoitza. · Veta.
“Ikusi zela ikusten dien arri-betak arkaitz orretan./ Zelako beta polittak dauzkan keixa-egurrak. ”
Esamoldeak:
bétara ebági.
(c).
Era normalean (enborrari perpendikular begiratuz) ebaki.
Haragia ere betara eta kontrara edo kontrabeta ebaki daiteke..
erara ebagi.
kontrabéta ebagi, kóntrara ebági.
béte.
1.bete.
(a).
da
du
Aditza.
Llenar(se).
“Goraiño bete dot basua.”
Asko jan ere bai. Majo bete giñuztan..
2.bete.
(c).
Aditza.
Preñar.
“Konturatu zan iru edo lau erritan berdintsu esan zetsela, Lekamendiko Patxik neska gazteren bat bete euala. (SM Ezten)”
Esamoldeak:
beteta.
(c).
Adberbioa.
Preñada.
“Ik laga dituk, Goierriko zenbait erritan, neska gaztiak beteta? (SM Ezten).”
3.bete, betía.
(a).
Adjektiboa.
Lleno, -a.
“Zein botilla nai dozu, betia ala utsa.”
Esamoldeak:
bete-betia ez izan.
(c).
Esapidea.
Atzeratu samarra izan. · Dícese de las personas que sin ser subnormales tienen detalles de ello.
“Semeik gaztenak eztau bete-betia emuten.”
zierokúa izan ez.
4.bete.
(a).
Adberbioa.
Lleno.
“Frontoia gaur bete zeuan.”
Beteta esaten da gehiago..
Esamoldeak:
beteta.
(c).
Adberbioa.
lagunartekoa
Mozkortuta.
“Atzo be ondo beteta etorri giñuztan. Don.”
kamiño betian.
(c).
Esapidea.
Ibiltzerakoan eseak eginez edanda egoteagarik.
“Andramaittan kamiño betian etorri giñuztan Elgetatik Uberara.”
bete-betian.
(b).
Adberbioa.
De lleno.
“Bete-betian jo zeban autuak./ Gaixoik zeuala bete-betian arrapau zeben esamiñak.”
béte-béte eiñ.
(c).
Esapidea.
Asko edan.
“Riojatik bete-bete eindda etorri zittuan.”
béte-béte.
(a).
Adberbioa.
Lleno del todo.
“Kotxia bete-bete ekarri dot.”
5.bete.
(a).
Posposizioa.
Lleno de.
“Zakua bete perretxiku topau dau./ Poltsikua bete diru dauka.”
6.bete.
(b).
da
Aditza.
Ariketa fisikoan, kirol lehiaketan batez ere, arnasa estutu.
“Partidua asi orduko betetzen da Goñi.”
Esamoldeak:
beteta.
(a).
Kirolaria edo ariketa fisikoa egiten ari dena arnasestuka edo ezinean.
“Perurena irugarren jasoaldirako beteta zeuan.”
7.-bete.
Atzizkia.
Bat. Hitzaren azken osagai gisa honelakoetan: ordubete, astebete, illabete, urtebete, arrabete, ilbete...
1.bete.
(a).
da
du
Aditza.
Llenar(se).
“Goraiño bete dot basua.”
Asko jan ere bai. Majo bete giñuztan..
2.bete.
(c).
Aditza.
Preñar.
“Konturatu zan iru edo lau erritan berdintsu esan zetsela, Lekamendiko Patxik neska gazteren bat bete euala. (SM Ezten)”
Esamoldeak:
beteta.
(c).
Adberbioa.
Preñada.
“Ik laga dituk, Goierriko zenbait erritan, neska gaztiak beteta? (SM Ezten).”
3.bete, betía.
(a).
Adjektiboa.
Lleno, -a.
“Zein botilla nai dozu, betia ala utsa.”
Esamoldeak:
bete-betia ez izan.
(c).
Esapidea.
Atzeratu samarra izan. · Dícese de las personas que sin ser subnormales tienen detalles de ello.
“Semeik gaztenak eztau bete-betia emuten.”
zierokúa izan ez.
4.bete.
(a).
Adberbioa.
Lleno.
“Frontoia gaur bete zeuan.”
Beteta esaten da gehiago..
Esamoldeak:
beteta.
(c).
Adberbioa.
lagunartekoa
Mozkortuta.
“Atzo be ondo beteta etorri giñuztan. Don.”
kamiño betian.
(c).
Esapidea.
Ibiltzerakoan eseak eginez edanda egoteagarik.
“Andramaittan kamiño betian etorri giñuztan Elgetatik Uberara.”
bete-betian.
(b).
Adberbioa.
De lleno.
“Bete-betian jo zeban autuak./ Gaixoik zeuala bete-betian arrapau zeben esamiñak.”
béte-béte eiñ.
(c).
Esapidea.
Asko edan.
“Riojatik bete-bete eindda etorri zittuan.”
béte-béte.
(a).
Adberbioa.
Lleno del todo.
“Kotxia bete-bete ekarri dot.”
5.bete.
(a).
Posposizioa.
Lleno de.
“Zakua bete perretxiku topau dau./ Poltsikua bete diru dauka.”
6.bete.
(b).
da
Aditza.
Ariketa fisikoan, kirol lehiaketan batez ere, arnasa estutu.
“Partidua asi orduko betetzen da Goñi.”
Esamoldeak:
beteta.
(a).
Kirolaria edo ariketa fisikoa egiten ari dena arnasestuka edo ezinean.
“Perurena irugarren jasoaldirako beteta zeuan.”
7.-bete.
Atzizkia.
Bat. Hitzaren azken osagai gisa honelakoetan: ordubete, astebete, illabete, urtebete, arrabete, ilbete...
