Skip to main content

Hiztegia: bilaketaren emaitza

Errore mezua

Bilaketa azkarra Bilaketa aurreratua

betealdi. 1.betealdi, betealdixa. (b). Izena. Betetzen den aldi bakoitza. Bai, lenengo betealdixa, brasia eiñ arte. Cand.” 2.betealdi, betealdixa. (c). Izena. Kirolari baten arnasa estualdia.
betegárri. 1.betegarri, betegarríxa. (c). Adjektiboa. Jandakoan ase egiten duena, gehiegi betetzen duena. · Lo que sacia; también indigesto. Torradak oso betegarrixak die. 2.betegarri, betegarríxa. (c). Izena. Betetzeko balio duen gauza, obretan, batik bat. · Lo que sirve para rellenar. Leza-zulo ori tapatzeko betegarrixa biako da. 3.betegarri, betegarríxa. (d). Izena. Txondorrari sua eman ondoren goiko zulotik botatzen zaion egurra. Betegarrixa ba, txendorrai itten baako zulua, ba a zulua ba, zela uekua eoten dan, a eur barrixakin bete ein biar bardintzeko; bestela txendorra dana erretzea faten da egosi barik, da tapauta biarau txendorrak. Cand.” Lehenengo egunetan, batzuek diotenez lau bat egunean, betegarri hori gauez ere bota behar izaten zitzaion txondorrari. Oso lan arriskutsua ei zen, batez ere argi faltagatik..
betekára, betekaría. (b). Izena. Betekada. · Hartazgo. Atzo eundoko betekaria ein neban da eztaukat goseik.
beteko, betekuak. Eibar. beteko urak (Eib.). "Erreka, putzu edo kunbo baten, personia osorik sartu leikien lekua, personian alturia baiño gehixago daukan ur-maillia. Behin igarixan ikasi ezkero, betekuetara, baiña lelengo hantxe, Ariatzan eta Amañan." (SB Eibetno)”
1.ur. ohar bat 1.ur, ura. (a). Izena. Agua. Esaerak: Ura eta sua belaunez azpittik. Esaera. ura eta sua belaunetik bera. (Lar Antz). Eundaka urtietan, ura lengo bidietan. Esaera. Antzuola. "Es peligroso estrechar el cauce de los rios." (Izag Antz) Esamoldeak: urak ekarri. 1.urak ekarri. (c). Esapidea. Baserrietan ura falta denean, hartzen den lekuraino -errekatxo, deposito, iturri- joan, zer pasatzen den ikustera eta aberia konpontzera. Gizonak urak ekartzera joanda die Urkitzara. 2.urak ekarri. (c). Aditza. urak ipini, jarri. Ur-korrenta etxean sartu. Gerra-aurretxuan ekarri zittuen urak gurera.” ur ázal, ur ázalak. (d). Izena. Aguas poco profundas. urak euki. Esapidea. Eibar. Norbaiten traza edo antzeko nortasuna izan. Orrek bere aittan urak dakaz. beteko urak. (c). Izena. Norbera estaltzeko moduko urak. Ibaia beian etorrenian be ixa beteko urak izaten ziran ta iñor ez zan atrebitzen islara pasatzen. (SM Zirik)” éskutarako ur, éskutarako úra. (d). Edateko balio ez duena, baina beste zereginetarako bai. Andik eruten giñuan eskutaakua, baiña eratekua itturritik. JJp.” ur aundi, ur aundixak. Izena. Sakonera handiko urak. Hankarekin lurra ukitu ezin den lekua. ur txiki, ur txikixak. Izena. Hankekin hondoa ukitzeko moduko urak. ur aundiko arraiña izan. (c). Esapidea. Inportantea, esperientzia handikoa izan. Ori eztabe kartzelan sartuko, ori ur aundiko arraiña da. ur aundixetan sartu. (c). Esapidea. Erantzukizun handiko gauzetan sartu. Fabrikako gerente ein dabe eta ur aundixetan sartuta dabill. ur sákon, ur sákonak. (c). Aguas profundas. Kangrejuak eztie ur sakonetan ibiltzen, ur azalak gustatzen jakue. ur zíkiñ, ur zikíña. (a). Izena. Agua sucia, turbia. ur-bizi, ur-bizixak. Izena. Ura azkar eta bizi doan erreka tartea. ur gaiñeko bitsetan. ur gázi, ur gazíxa. (b). Izena. Agua salada. ur géza, ur gezía. (d). Ura gazixa ta gezia izan leikek. Klem.” ur gárbi, ur garbíxa. (a). Izena. Agua limpia, clara, transparente. ur géldi, ur geldíxa. (c). Izena. Agua estancada. Ur geldixan ugaritzen die ugarixuak./ Ur geldixa usteldu eitten da. ur maillátu, úr maillatúa. Izena. Salto asko egin ondoren mailatuta dagoena. urústel, urustéla. (c). Izena. Ur geldia, jada berdetuta dagoena. úrak ipiñi. (c). Aditza. úrak jarri, ekarri. Ur korrontea jarri etxean. Oin ddala gutxi jarrittue urak. 2.-ura. (b). Izena. Konposatuetan, zumoa, zukua: naranja-ur, limoi-ur, etab. · Zumo, en palabras compuestas. Oso ona da naranja-ura./ Melokotoi-ura artu giñuan. 3.ur, ura. (d). Izena. Isurialdea. Etxeak teilatua zenbat aldetara duen adierazteko erabiltzen da. Au iru aldetara ura daben etxia da. Benito.” Bi ureko etxea, iru urekoa, lau urekoa... esaten da. .
betélan. 1.betelan, betelána. (c). Izena. Trabajo de relleno, en obras, sobre todo. Sakonunia berdintzeko betelanak eitten dabitz./ Betelan aundixa dago or ein biarra. 2.betelan, betelána. (d). Izena. Txondorraren sutokiak duen zulora betegarria botatze-lana. Au betelana eitteko edo betelan eitteko zulua. Cand.”
beténaixo, beténaixua. (a). Izena. Veterinario. Betenaixua be euskalduna zan, erderaz asko eitten zebana. Don.”
béte. 1.bete. (a). da du Aditza. Llenar(se). Goraiño bete dot basua. Asko jan ere bai. Majo bete giñuztan.. 2.bete. (c). Aditza. Preñar. Konturatu zan iru edo lau erritan berdintsu esan zetsela, Lekamendiko Patxik neska gazteren bat bete euala. (SM Ezten)” Esamoldeak: beteta. (c). Adberbioa. Preñada. Ik laga dituk, Goierriko zenbait erritan, neska gaztiak beteta? (SM Ezten).” 3.bete, betía. (a). Adjektiboa. Lleno, -a. Zein botilla nai dozu, betia ala utsa. Esamoldeak: bete-betia ez izan. (c). Esapidea. Atzeratu samarra izan. · Dícese de las personas que sin ser subnormales tienen detalles de ello. Semeik gaztenak eztau bete-betia emuten. content_copy zierokúa izan ez. 4.bete. (a). Adberbioa. Lleno. Frontoia gaur bete zeuan. Beteta esaten da gehiago.. Esamoldeak: beteta. (c). Adberbioa. lagunartekoa Mozkortuta. Atzo be ondo beteta etorri giñuztan. Don.” kamiño betian. (c). Esapidea. Ibiltzerakoan eseak eginez edanda egoteagarik. Andramaittan kamiño betian etorri giñuztan Elgetatik Uberara.” bete-betian. (b). Adberbioa. De lleno. Bete-betian jo zeban autuak./ Gaixoik zeuala bete-betian arrapau zeben esamiñak. béte-béte eiñ. (c). Esapidea. Asko edan. Riojatik bete-bete eindda etorri zittuan. béte-béte. (a). Adberbioa. Lleno del todo. Kotxia bete-bete ekarri dot. 5.bete. (a). Posposizioa. Lleno de. Zakua bete perretxiku topau dau./ Poltsikua bete diru dauka. 6.bete. (b). da Aditza. Ariketa fisikoan, kirol lehiaketan batez ere, arnasa estutu. Partidua asi orduko betetzen da Goñi. Esamoldeak: beteta. (a). Kirolaria edo ariketa fisikoa egiten ari dena arnasestuka edo ezinean. Perurena irugarren jasoaldirako beteta zeuan. 7.-bete. Atzizkia. Bat. Hitzaren azken osagai gisa honelakoetan: ordubete, astebete, illabete, urtebete, arrabete, ilbete...
beteta. (c). Adberbioa. lagunartekoa Mozkortuta. Atzo be ondo beteta etorri giñuztan. Don.”
betéxkel. exkel.
betexkel
1.betexkel, betexkéla. (c). Adjektiboa. exkel. Betazal erdi eroriak dituen pertsona. · Se usa para calificar a las personas con el párpado caído. Betexkela ola daukanai. Ola beera, japonesen da modura. Don.” 2.betexkel, betexkéla. (c). Adjektiboa. Begi erreak eta tristeak dituena. Ezton ezautzen? Alako ankaluze betexkel bat.”