Skip to main content

Hiztegia: bilaketaren emaitza

Errore mezua

Bilaketa azkarra Bilaketa aurreratua

lápiko, lápikua. (a). Izena. Puchero. Kaso eixozu lapikuai. ohar bat Esaerak: Zelako lapiko, alako tapa. Esaera. Bakoitzari, dagokiona. Baekian berak nola berba egin. Zelako lapiko, alako tapa. (SM Zirik).”
lapiko-bonba, lapiko-bonbia. Izena. Eibar. Ura altzatzeko bonba.
lápikoko, lápikokua. (c). Izena. Potaje, cocido de legumbres. Lapikokua jan ezkero eztau besteik biar izaten. Lit.: "lo del puchero".
pípar, pipárra. (a). Izena. botanika. capsicum sp. Pimiento. Esaerak: lapikotxo gorri-gorri, bera bete zorri. (a). Esaera. Piperraren igarkizuna. "Lapikotxo gorri-gorri, bera bete zorri: pucherito rojo, todo lleno de piojos (acertijo del pimiento)." (Izag Oñ). Esamoldeak: pípar eiñ. (d). du Esapidea. Hacer novillos. Antzuolan erabiltzen da, eta Bergaran ere bai lehenago. Gure denboran TXARRITTAN EI. piparra baiño gorrixago jarri. Esapidea. Gorri-gorri jarri. · Ruborizarse. Piparra baiño gorrixago jarri da neskiak eskua emun dotsanian. piparra baiño gorrixagua. (b). Esapidea. Oso gorria. piparra baiño zittalaua. Esapidea. Oso zitala. 2.piparrik pez. (b). Esapidea. Batere ez. Ari etxako piparrik pe inporta bestiak ze pentsatzen daben.
lápitz, lapítza. (a). Izena. Lápiz. Lapitza ta borragomia arrapau doste.
laprandu. Aditza. Aramaio. Berdindu. Laprandu aurreko fatxarie. (Orm Aram).”
laprastu. Aditza. eufemismoa Antzuola. Mozkortu. Majo laprastuta etorri zan atzo Juane etxea. (Lar Antz).”
lápur. 1.lapur, lapúrra. (a). Izena. Ladrón, -a. Ondrau itxuran dabitz lapurrik aundiñak. Esamoldeak: lapur bíllur bárik. (c). Esapidea. Dícese de cuando alguien se retira a casa muy "animado" por el alcohol. Atzo uste juat Migel lapur billur aundi barik juan zala etxera. 2.lapur, lapúrra. (d). Adjektiboa. Ematen duena baino handiagoa, edukiera handiagokoa. · Engañoso, -a, despistante, en contextos como los siguientes. Terreno lauak oso lapurrak izaten die. Esaerak: Tolosturía lapúrra dala. (d). Esaera. Gauzak tolostutakoan gutxitu egiten direla dirudiela. 3.lapur, lapúrra. (b). Eransten den entxufea.
bíllur, billúrra. (a). Izena. Beldurra. · Miedo. Esamoldeak: lapur bíllur bárik. (c). Esapidea. Majo edanda. Atzo lapur billur barik etxeratu giñuztan. billurrán billúrrez. (c). Esapidea. Beldurrak eraginda. Billurran billurrez laga fusillak eta alde ein zeben. billurrez aidian egon. Esapidea. Oso beldurtuta egon. Billurrez aidian sartu nitzan diretorian ofizinara. billurrez egon. (a). Esapidea. billurrak egon. Estar de miedo. billurrak egon. Esapidea. billurrez egon. Beldurrez egon. Nota txarrak etaraittu ta aman billurrak dago.” billurrak agindu. Esapidea. "Beldurra nagusitu. Mutikua nintzala, ola mezetan ero, sua daixola ikusi neban (sorgiña), billurrak ainddu ostan, olako begitanziño bat pasau jatan... Ori goguan daukat." (Lar Antz)” billurra sartu. Meter miedo. Umiei billurra sartzen ibiltzen da. billurra euki. Tener miedo. Zartzaruan billurra daukat. billurra emon. Esapidea. Dar miedo. Eskupetak billurra emoten doste. billurra artu. Esapidea. Coger miedo. Bilurra artu dotsat bolantiai. billur izan. (d). Aditza. Tener miedo. Elipsiaz entzun ohi da gehienetan. Beste gauza batzukin pasatzen dana, aura falta balitz, norbera billur. Hil./ Zer, billur jaten ala? Zer, billur jaten ala?
lapúr-txábola, lapúr-txábolak. (d). Toponimoa. Pol-pol-etik Azkoiti aldera dauden bi txabola, XIX. mendeko lapur-kontu baten kokalekuak. Zortzi mutillek artu alkar, eta txabolan bizimodua eiñ, eta pentsau ei eben ba lapurretatik bizi izetia. Pol-poletik Azkoitti aldera dare txabolok; orrek izena Lapur-txabolak. Hil.”
lapurréta, lapurretía. (b). Izena. Robo. Aurtengo udan lapurreta asko izan da etxetan. Esamoldeak: lapurrétan eiñ. (a). Aditza. lapurren eiñ (Lein.).. Robar. Seminaixuan lapurretan ein ddabe. lapurrétan. (a). Robando. Ori lapurretan arrapau zeben dendan. lapurréta garbíxa. (b). Gehiegi ordaintzen deneko zera. Bi kafe milla pezeta; lapurreta garbixa ein zoskuen.
gárbi. 1.garbi, garbíxa. (a). Adjektiboa. Limpio, -a, claro, -a, pulcro, -a, transparente... 2.garbi. (a). Adberbioa. Claro, limpio. Asuntua etzan garbi geratu./ Gauzak garbi esplikaidazu. Esamoldeak: argi eta garbi. (b). Esapidea. Clarísimo. Argi eta garbi esan notsan. lapurréta garbi, lapurréta garbíxa. (b). Esapidea. Lapurreta nabarmena. Amar milla pezeta pagau giñuan bazkaixa; lapurreta garbixa. gárbi gerátu. gárbi egon. 1.garbi geratu. (b). Esapidea. Hil. Motorrakin pareta jo ta garbi geratu zuan./ An zeuan lurrian garbi. content_copy seko geldittu, garbittu. 2.garbi geratu. (b). Esapidea. Quedar claro. argialboko.
1.lar. (b). Graduatzailea. Angiozar, Leintz, Ubera. Demasiado. Uste juat lar aguro ibiltzen aizela autuen.