Skip to main content

Hiztegia: bilaketaren emaitza

Errore mezua

Bilaketa azkarra Bilaketa aurreratua

búztiñ, buztíña. (b). Izena. Arcilla. Plastilinia ta buztiña gustora erabiltzeittue umiak. Esamoldeak: buztín-lur, buztin-lúrra. (c). Izena. Tierra arcillosa. Orturako paraje eskaxa da aura, dana buztin-lurra. buztiñézko, buztiñezkúa. (b). De arcilla. Eskolan buztiñezko figura polittak eitteittue. Ontziez lurrezko esan ohi da, nekez buztiñezko..
buztingórri. 1.buztingorri, buztingorrixa. Arcilla. 2.Buztingorri. Toponimoa. Antzuola eta Oñati arteko mendian dagoen baserria, oso paraje apartatuan, esapide bati bide ematen diona. · Caserío situado entre Antzuola y Oñati, en lugar muy apartado, que da origen a una locución. Formal ezpaabill Buztingorrira bialduko aut kriau.
buztinzuri, buztinzurixa. Izena. "Buztin klasia, leku jakinetan bakarrik topatzen dana. Buztingorrixa baiño tenperatura bajuaguetan egosten danez, berori erabiltzen da teillak egitteko, edozein labatan egosi leikiezelako." (SB Eibetno)
Canfránc
Canfránc. (d). Toponimoa. Huescako herria. Joan ari Cafranera esaldia entzun ohi zitzaion lehen zenbait adinekori joan hadi pikutara zentzuan. Azken gerratean preso hartutako euskaldunek jardun omen zuten "Batallón de Trabajadores" delakoan Canfranc-eko tunela egiten eta agian hauek sortutako esapidea da. · Pueblo de Huesca que aparece en la locución arriba citada. Oso gutxi ezagutua.
góna, gónia. (a). Izena. Falda. ohar bat Esaerak: Carallo la cona, ni praka ni gona. (c). Esaera. Galiziarrei buruz esan ohi zen, erdi broman, erdi burlan. Esamoldeak: gónapian ázittakua. (c). Esapidea. Dícese de la personas que ha sido superprotegidas por sus padres. Oiñ ezta bakarrik ezetarako gauza, aman gonapian azittakua da ta. ohar bat gónan zalía izan. (c). Esapidea. Andrazalea izan. Aura pelotari ona bai, baiña gonan be zalia zuan.
2.da. (a). Juntagailua. Juntagailu kopulatiboa eta kausala. Eta. Aurreko hitza /l/, /n/, /r/ edo /z/z bukatzen denean esana. Bestela ere entzun daiteke inoiz. Atzo berandu erretirau nitzan da gaur loguria./ Banoia, berandu nabill da./ Biar da etzi fubola dago.
1.da!. (c). Interjekzioa. Zerbait bat-batean gertatzen duela adierazten duen hitza. Don Manuel. Dotriñia preguntau saltanduan. Ez ekin saillian, e. Da! oiñ lelengua, oiñ erdikua, oiñ atzenekua. Hil.”
ibílli. /eu/user/3. ibili. Ibili ahoskatzen dute askok, adinekoek batez ere. 1.ibilli. (a). da Aditza. Andar. Esamoldeak: anasetik kaifasenera ibili. (d). Esapidea. Oñati. Zerbait lortzeko atzera eta aurrera ibili. Azkenian konsegidu arek, Anasetik Kaifasenera ibilli ondoren. zabizten-zabizten. Esapidea. "Ibili eta ibili egin, ibili bitartean, jardun eta jardun. Oinddio ikusten nao, zabizten zabizten, Nekane ezkonduko dala zuek paiño lenao. Sin. ibilli-ibilli iñ; jokatu egiten da.» (Lar Antz).. content_copy ibilli-ibilli eiñ. ibilli-ibilli eiñ. /eu/user/3. Esapidea. "Zerbaitetan aritu, jardun. Ibilli-ibilli iñ, da oixe pasau jaku." (Lar Antz) dabillen lekuan. (c). Esapidea. "Edozein lekutan dabilela ere . Mutiko ori tripazorririk barik ibilliko da dabillen lekuan. andakatik mundakara ibilli. Esapidea. "Galduta edo noraezean ibili." (Lar Antz). content_copy nunbaittetik nunbaittera. 2.ibilli, ibillíxa. /eu/user/3. (c). Izena. ibili, -xa. Ibiltzea. · Caminata, el andar, el caminar, el viajar. Zuek ibilixa besteik eztaukazue buruan./ Ibilixak eztauka kalteik./ Ibilixan eztago otzik./ Ibilli bat eizu bazkaixa asentatzeko./ Arek eitten dittu ibillixak. Esamoldeak: ibilíxan-ibilíxan. (c). Esapidea. Ibiltzearen edo jardutearen poderioz. Ibilixan-ibilixan, azkenian ikasi ein zeban pelotan.
égon. Aditza. 1.egon. (a). da Aditza. Estar. Esaerak: Egon ari presente etorri artian Bixente. Esaera. "Bertantxe geratu." (Lar Antz). Dagona dago, eztagona balego. (c). Esaera. Esamoldeak: banenguan ba ni. (c). Esapidea. Harrituta nengoen. Banenguan ba ni... Zeozegaittik etzan aspaldixan etortzen. (geldi) egotekua ez izan. Esapidea. Oso aktiboa izan. Jesus! ori be ezton egotekua. 2.egon. (a). da Aditza. Haber. Tonto asko dago. 3.egon, egóna. (c). Izena. El estar, la inmovilidad. Zuri egona etxatzu komeni; ibilli egin bia da, ibilli./ Egonak eztauka gauza onik./ Kartetan ibilli ga residentzian, da... egonetik egonera gatoz. Esaerak: Egonak egonguria eta abadiak ezkonguria. (d). Esaera. Esamoldeak: egonian egon. (c). Esapidea. Egon, azpimarratuta. Guk ze eingo dou ba onezkero... egonian egon./ Egonian egonda eztago ezer.” egonían. (c). Adberbioa. Inmovil. Atsalde guztia egonian pasau dogu.
bon-bon. Esaerak: Dagonian bon-bon, eztagonian egon. (c). Esaera. Dagoenean harro, ez dagoenean agoantatu egin behar.
afái, afáixa. (a). Izena. afári, apai. Cena. AFÁRI, afaríxa. (a). APÁI, apáixa. (d).. Esaerak: Dagonian dagontxua, nere gizontxua, eztao afarik eta autsi moltzua. Esaera. Jateko ezer ez zegoenean esan ohi zen. (Lar Antz). Esamoldeak: afái pasaría eiñ. (c). Esapidea. Afaldu. Laister, afari pasaria ein eta estudixatzera juan biot./ Eztou betekara aundirik eiñ, baiña afari pasaria einddou behintzet eta Inoiz badu honek ere arin afaltzearen zentzua.. afái legía eiñ. (c). Esapidea. Afaltzeko ohiturarekin konplitu. Goikoak gutxi jan dela esan nahi du. Honek ere bai, testuinguru batzuetan, baina ez nahi eta nahi ez. afái izéna eiñ. (c). Esapidea. Afari arin bat egin. · Cenar ligero. Afaldu eztakitt, baiña afai izena ein ddou beintzet. afáittan. (c). Adberbioa. Cenando. Atzo afaittan gendela argixa joan zan./ Oiñezkero afaittako ordua izango da./ Biar tia Maria dator afaittara./ Afaittatik etara eben medikua./ Zer preparaukot afaittarako? afáittan, afaittáko, affaittátik, afaittára, afaittaráko: Afaltzen, afaltzeko (izl.), afaltzetik, afaltzera, afaltzeko. Goiko formak galduz doaz eta ordez afaltzen, afaltzera, etab. nagusitu dira..
dala. (d). Juntagailua. Dela. · Ya sea, bien fuera. Conjución disyuntiva distributiba. Etxian etzan falta janik. Babia dala, artua dala, ogixa dala, ezkeunkan goseik. Mertz.” content_copy bada.
dále!. (b). Interjekzioa. Erretolika errepikakorra dutenei esaten zaie. · Dále... Eta dale! Eztaukazu beste kontuik? Zer uste dozu, gorra naizela, ala?
daléfuerte, daléfuertiak. (d). Izena. eufemismoa Zartadak, belarrondokoak. · Bofetadas, tortas. Ixilik egote ezpaaiz ik artu biaittuk dalefuertiak./ Etxera bustitta joaten giñanian amak dalefuertiak. Pluralean. Gutxi erabilia.
dáleketepego. (b). Adberbioa. Jota sua, segi eta segi. · Con mucha insistencia. "Dale que te pego". Jakin nik eztaukatela berbetarako gogoik eta zuk daleketepego preguntak eitten./ Orduerdi inguru ibili nitzan daleketepego atia zabaldu naixan kontrako giltziakin.
damáikesa. Antzuola. damaikasa, dameikasi, amakasa. 1.damáikesa, damáikesia. (d). Izena. damaikasa, dameikasi, amakasa. Apaizaren neskamea. · La mujer que lleva la casa del cura y que normalmente vive bajo el mismo techo. Uberan sasoi baten damaikesiak agintzen juan./ Damaikesiak eta abadiak lo oe bardiñian eitten zeben zaratak ibili zittuan. Mugatu singularrean, batik bat. Etim.: «dama de casa». Sin. amakasa (Aram.).. 2.damáikesa, damáikesia. damaikasa, dameikasi, amakasa. "Pertsona aberatsekin lan egiten zuena, kriaden gainekoa." (Lar Antz).