Skip to main content

Bergara aldeko hiztegia

fabonu , fabonua. Izena. Eibar. "Piezak illuntzeko edo pabonatzeko taillarrari deitzen jako fabonua." (SB Eibetno).
fabóre . 1. (a). Izena. Mesedea. · Favor. Eztakizu zelako faboria ein ddostazun autua ekartziakin.Ant. fabórez. 2. (b). Posposizioa. Alde. · A favor de. Milla duro jokatu dot zure fabore./ Aizian fabore etorri giñan denpora guztian. NOREN fabore.. Sin. alde. Ik. kontrafabóre jokatu.
fábrika , fábrikia. (a). Izena. frábika. Fábrica. Gure gazte denporan etzan ainbeste frabika. Trabena, frabika, Planpona... esaten zuten lehengo zaharrek. .
fabríkante , fabríkantia. (c). Izena. frabikante. Fabricante, empresario. FRABIKANTE ere esaten zen, baserritarren artean behintzat. Fabrikantiak urte onak arrapau zittuen..
fader , faderra. (d). Izena. Oñati. fadar. Ermitaño. · "Así llamaban al ermitaño de San Elías. Faertzaia eiñ: hacer el oficio de ermitaño." (Izag Oñ)
fáfo , fáfua. (c). Izena. Eibar. "Banquete, comilona. Gaur gabian fafua dogu Badetenian ogei lagunek.
failláu . 1. (b). du Aditza. Huts egin. · Fallar. Barkatu zeozetan faillau badou./ Biar etorri, ez faillau gero e. 2. (d). Adjektiboa. eufemismoa Burutik guztiz sano ez dagoena. · Persona a la que le falla la cabeza. Oin be ei dao faillaua pixkat, ezta, mutilla Basalgon. Nik eztot ezautzen... Gauza batzutan ondo plantatze i zan, errezoietan da, baiña faillaua. Hil.
fáillo , fáillua. (b). Izena. Fallo. Faillo aundixa euki dozu amai ez esatiakin./ Beti failluak topatzen zabitz./ Orrek buruko faillua jaukak.
faisan , faisána. (b). Izena. Faisán.
falsá-eskuadra , falsá-eskuadria. (c). Izena. Angeluak neurtzeko erabiltzen den tresna. Neurtu nahi den piezaren alde biak ondo ipinita daudenean, puntan duen torlojuarekin finkatzen da. Eskuadria ta falsa-eskuadria, betik ori entzun izan dot. Falsa-eskuadria mobiblia, fijo eztana, graduak eitteko. Lar.
fálta . 1. (a). Izena. Falta, carencia. Diru faltia dago familixa askotan./ Igarriko dabe zure faltia. ZER(en) falta ia beti. Oso nekez bestela: Beste kotxe bat erosi dau; faltia eukiko zeban da.. ohar bat Esamoldeak: fálta eiñ . (a). du Aditza. Hacer falta, necesitar. Ointxe erloju batek falta eitten dost./ Oin gastau, ta falta eitten dabenian eskatu.Ik. sínfalta. fálta edérra . (b). Esapidea. Buena falta. Aparkamentu baten falta ederra dago./ Neuri be kotxiak falta ederra eitten dost pa. 2. (b). Izena. noren. Akatsa, hutsegitea. · Defecto, fallo. Neure faltaz geratu giñan ekonomikia jarri barik. NOREN faltaz. Bakoitzak jakitteittu bere faltak.. Esaerak: Bestien faltak aurreko aldian, guriak bizkarrian . Esaera. "Norberaren akatsak ez dira ikusten." (Lar Antz) Esamoldeak: faltak etara . (a). Esapidea. Sacar faltas. Iñoi faltak etaratzen jardutia gustatze jako. fálta eiñ . (a). Pelotan, tenisean, etab. txarra egin; futbolean etab. joku-araua hautsi. Azkenengo tantuan falta ein zeban saketik./ Defensa orrek falta asko eitten dau. 3. (a). da du Aditza. Faltar, carecer. Azukarra falta da ta billa noia./ Zer falta jatzu?/ Zure aittajunai bakarrik falta jakon fraille sartzia. Aditz honek ez ditu -tu eta -tzen aspektuak hartzen; -ko, ostera bai: Oinddio be zeoze faltako jako. "Falta izango", ere bai. NOR eta NOR-NORI, batik bat, baina NOR-NORK bezala ere entzuten da: Ezer falta bozu (edo bajatzu) eskatu. Hilarik PALTA darabil. Ogixa ero gauzia ero palta zanian Elusuko Bentara jute ei zien..
faltáu . (b). du dio Aditza. Iraindu. · Faltar, agraviar. Behin Plazentzian gertatutakoa: badago herriko medikua tabernan kafea hartzen eta inguruan gazte-talde bat ei zebilen zarata baten. Halako baten gazte batek galdetzen dio medikuari: .
faltóe, -i , faltóia. (b). Adjektiboa. Faltón, -a. Eneban uste ain faltoia zanik.
fáltso, -u , faltsúa. (b). Adjektiboa. Falso, -a. Arpegira ondo berba eingosk, baiña kontuz orrekin, faltsu utsa dok eta./ Milla pezetako faltsua sartu doste. Pertsonez zein gauzez. .
faltsukeríxa , faltsukerixía. (b). Izena. Falsedad. Nai dabenak nai daben ideak euki daixela, baiña neri faltsukerixiak emuten jostak amorrua.
fáma , famía. (a). Izena. Fama.
famáu . 1. (c). Adjektiboa. famoso, famautako. Famatua. · Afamado, -a, famoso, -a. Pelikula ori famaua izan zonan gure gazte-denporan. Gaur egun FAMOSO, -A entzuten da gehiago. Ben.k FAMAUTAKUA darabil esaldi honetan: Abraiñ-errekan sorgiñak egoten ziela, aura famautakua betik, Abraiñ-errekan sorgiñak.. 2. (c). du Aditza. Fama eman norbaiti edo zerbaiti. · Ensalzar. Enaiz sekula izan Fiteron baiña asko famatzen dabe./ Abade berrixoi famau biarra bazeukan beintzet.Esamoldeak: famauta egon . (c). Famatu egina egon. Ori Berga guztian famauta zeuan medikuorrekin zebilelako. Orduan orrek bakizu zelako pekatuak zien... (Lar Antz) Fama txarra, goiko» esaldi honetan.. Ik. famósa.
famílixa , famílixia. (a). Izena. famélixa. Familia. Famelixa galanta zan. Eli.Esamoldeak: famílixia izan . (b). Dar a luz la mujer. "Alakok familixia izen dau"; ero, "Sin. umia izan. Ik. librau.
famósa , famosía. (c). Adjektiboa. Neska mutilzaleari, "erreputazio txarrekoari", esan ohi zitzaion. · Decíase de las chicas que no eran excesivamente recatadas o púdicas en su trato con los chicos. Orren ama gaztetan bastante famosia izandakua da.Ik. fándanga.
famóso , famosúa. (a). Izena. Famoso. Ik. famáu.