aditza
- sakátu. (b). dio aditza. Presionar, empujar hacia abajo, prensar.. Sakatu tinbriai, aber iñor dauan./ Medikuak indar guztiakin sakatu dost bixkarrian. . ederra sakatu, . (c). esapidea. Engañar, tomar el pelo, timar. . Ederra sakatu zoskuen Portugalen wiskixakin./ Ederra sakatu dotsue kotxiakin. ..
- sakóndu. (b). da-du aditza. Profundizar, ahondar(se).. Amar metro sakondu dabe baiña eztabe urik topau./ Aspaldixan asko sakondu da etxe aurreko lezia. .
- salátu. (d). du aditza. Salaketa jarri; baita isilik gorde beharrekoa inori esan. Denunciar; también contar a otra persona lo que no conviene saberse.. "Arek salatu dau", entzun izan zuan; denunziau ero. . Bergaran ia galdua, Oñatin osasun oneko..
- salbáu. (a). da-du aditza. Salvar(se). .
- sáldu. (a). du aditza. Vender. . . saltzeko ez euki, . (b). esapidea. Zerbait edo norbait estimatu izan.. Ez pentsau anaia saltzeko daukanik. .. . sálduta gerátu, . (b). esapidea. Babesik gabe geratu.. Porterua salduta laga juen defensak./ Karteria galdu ezkero salduta geratzen za. ..
- salúdau. (a). du aditza. Saludar. .
- samartu. (b). da-du aditza. Aditzaren ekintza areagotuxea dagoela adierazten duen hitza.. Onezkero akabau samartuko zeben./ Arro samartuta abill. .
- santútu. (b). da-du aditza. Santu bihurtu.. Len be etzan zuzena baiña aspaldixan ezta asko santutu./ Indurain laster santutuko dabe. .
- sarátu. (d). du aditza. Ezer landatu gabeko soroan azaleko belarrak aitzurrez ebaki. Rozar la tierra.. Saratu, azaleko bedarrak ebagi; saraketia izate zuan..., jeneralian, ezer eztauan lekuan saratu eta gero erreturia eitteko lurra batze zuan. Klem.. Ik. sarétu, azálatxurra, jorrátu, erretúra.
- sarétu. (d). da aditza. Eskastu oihala, bitarteak nasaitu ehunari, sare antza hartu, alegia.. Izara orrek ziero saretuta dare eta botatzia onena. .
- sarpíau. (c). du aditza. Eskuaz edo paletaz paretara porlana edo igeltsua bota. Revocar paredes.. Sarpiau? Paretian ola eskuakin ero paletiakin zera bota. . Ik. puntapalétau.
- sartu. (a). da-du aditza. Entrar, meter.. Sartu zaitttez barrura./ Autua barrura sartu dot. . . silla-ipurdia sartu, . (d). esapidea. SILLIAI IPURDIA SARTU. Sillari ipurdi berria jarri.. Zubittako Zesteruanian sartzen dittue silla-ipurdixak./ Silla orri ipurdi berrixa sartu biako jako.. Baita lapiko ipurdiak edo beste edozerenak.. Ik. paraguéro.. . ordu-sartzen edo orduak sartzen ibilli, . Ordu-sartzen edo orduak sartzen ibilli. .. . orduak sartu, . (b). esapidea. Ordu extrak edo zor diren lan orduak egin.. Len jentia ordu(ak) sartzen zebillenian dirua zarra-zarra jebillan./ Zapatu atsaldian orduak sartzera joan bia juat. . ORDU-SARTZEN edo ORDUAK SARTZEN ibilli. Baita, lanean edo beste zerbaitetan ordu asko igaro, esaldi adierazkorretan. Makiña bat ordu sartutakokua dok pelotan!.. . astia edo eguna sartu, . (b). esapidea. Astea edo eguna lanean igaro.. Aste au be sartu dou beintzet./ Iru egun sartu najittuan uezaban komuna konpontzen. .. . artua, babia... sartu, . (b). aditza. Hazia soroan zulotxoetan sartu. . Artua sartzera goiaz.. Ik. eréiñ.. . moja sartu, . (b). esapidea. ABADE, FRAILLE SARTU. Moja, abade edo fraile ikastera joan.. Ogei urteko neskia moja sartu da. ..
- sasberatu. (-). aditza. (Antzuola.) "Ganaduek eta ardiek beherakoa izan.. Ardixak sasberatuta dae." (Lar Antz). .
- saskaldu. (-). aditza. "Haunditu, eman.. Jertzia saskalduta dao; ziero saskalduta geatu jat." (Lar Antz). .
- sasondu. (-). aditza. "Janaria bigundu, ahuldu.. Sagar onek onenak emon dittue, ziero sasondu die." (Lar Antz) . . sasondu, . (-). aditza. "Janaria bigundu, ahuldu.. Sagar onek onenak emon dittue, ziero sasondu die." (Lar Antz) . . sasondu, . (-). aditza. "Janaria bigundu, ahuldu.. Sagar onek onenak emon dittue, ziero sasondu die." (Lar Antz) ...
- 2. sendátu, sendotu. (d). da-du aditza. Sega guztiz kamustu. Pikadura sendatu; loditu, alegia. Desafilar(se) la guadaña hasta tal punto que ya no se recupera afilando con la piedra.. Segia sendatu in dda”. Amostu be esaten dok, baiña arrittu eitten dok. Bi zer dare or. Sendatzen danian arrittuta be etxok balio, pikau ein biok orduan; eta bestela, berriz, amostu eitten dok, pikaduria ondo; baiña arrittu ein biok orduan, arrixakin pasau, gozatu. Don.. Beraz, amostu baino gehiago da sendatu.. Ik. amóstu.
